Жоңғар доланасы (Crataegus songarica) — Раушангүлділер (Rosaceae) тұқымдасына жататын жапырағын түсіретін ағаш немесе ірі бұта. Бұл түр табиғатты қорғау тұрғысынан маңызды және Орталық Азияның бірқатар таулы аймақтарында шектеулі таралған. Қазақстанда Жоңғар Алатауында, Іле және Күнгей Алатауында, сондай-ақ Шу-Іле тауларында кездеседі.
Ботаникалық сипаттамасы. Өсімдік әдетте аласа болып келеді, тәжі кең. Жас өркендері жылтыр, шие-қызыл түсті, кейде ұзындығы шамамен 0,6–1,5 см болатын қысқа әрі қатты тікенектермен жабылған. Жапырақтары сағақты, жұмыртқа тәрізді немесе ромб пішінді, бірнеше үшкір қалақшаға терең тілімденген, жиектері тісті. Гүлдері ақ түсті, көпгүлді гүлшоғырларға жиналады. Жемістері дөңгелек немесе жалпақтау эллипс тәрізді, етті, күлгін-қара түсті, сирек кездесетін ашық түсті нүктелері бар.
Жоңғар Алатауында өсетін жерлері. Долана негізінен таудың орта белдеуінде, бұталы қопалар арасында, өзен аңғарларында, шатқалдардың тасты және қиыршық тасты беткейлерінде өседі. Сондай-ақ орман жиектерінде және ашық алаңқайларда кездесуі мүмкін. Ботаникалық коллекциялар материалдарында Crataegus songarica түрінің «Жоңғар Алатауы» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағында, соның ішінде Лепсі ауылынан батысқа қарай шамамен 12 км жерде, теңіз деңгейінен 1050 м биіктікте кездесетіні тіркелген.
