Мақсыр Рапотникум(Rhaponticum carthamoides)
Үлкенбасты сафлор тәрізді, сондай-ақ марал тамыры және сафлор тәрізді левзея деп те аталады. Бұл — Күрделігүлділер (Asteraceae) тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Ботаникалық әдебиеттерде Stemmacantha carthamoides деген атауы да кездеседі.
Ботаникалық сипаттамасы. Өсімдіктің биіктігі шамамен 50–150 см-ге жетеді. Тамырсабағы көлденең орналасқан, жуандау, қара-қоңыр түсті, көптеген жіңішке тамырлары және өзіне тән иісі бар. Сабағы тік өсетін, мықты, аздап қырлы, кейде өрмекші торына ұқсас түктермен жабылған. Төменгі жапырақтары ірі, сағақты, қауырсын тәрізді терең тілімденген, жиектері тісті; жоғарғы жапырақтары ұсақтау болады. Гүлдері түтік тәрізді, күлгін-қызғылт түсті, сабақтың ұшында орналасқан жалғыз ірі себет гүлшоғырына жиналады. Жемістері — айдаршасы бар қоңырқай тұқымша.
Жоңғар Алатауында өсетін жерлері. Сафлор тәрізді рапонтикум Жоңғар Алатауының флорасына қатысты ботаникалық материалдарда кездеседі. Ол негізінен субальпілік және биік шөпті шалғындарда, орман алаңқайлары мен жиектерінде, сондай-ақ сирек орманды алқаптарда өседі. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай және Жоңғар Алатауының таулы аймақтарында таралған.
Маңызы және қорғау. Марал тамыры — дәрілік әрі балды өсімдік. Тамырсабағы мен тамырларын шамадан тыс жинау, мал жаю және басқа да факторлар оның табиғи популяцияларының азаюына әкелуі мүмкін. Өсімдікті сақтау үшін оны табиғи ортада қазып алмау және өсетін жерлеріне ұқыпты қарау қажет.
