Ұзын желайдар (Anemone elongata)
Ұзын желайдар— Сарғалдақтар (Ranunculaceae) тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Анемон туысының өкілдері негізінен Солтүстік жарты шардың қоңыржай аймақтарында таралған және әртүрлі табиғи бірлестіктерде кездеседі.
Ботаникалық сипаттамасы. Анемондар — жер астында тамырсабағы немесе түйнек тәрізді жуандаған тамырлары бар шөптесін өсімдіктер. Сабақтары тік немесе жоғары қарай көтеріліп өседі. Жапырақтары әдетте сағақты, саусақ салалы немесе қауырсын тәрізді тілімденген. Гүлдері жеке орналасады немесе шағын гүлшоғырларға жиналады. Гүлсерігі көбінесе ақ, крем түсті, сары, қызғылт немесе күлгін реңкті бірнеше күлте тәрізді бөліктерден тұрады. Жемісі бір тұқымды жеке жемісшелерден құралған көпжаңғақша болып табылады.
Өсетін жерлері. Қазақстанның ботаникалық каталогындағы мәліметтерге сәйкес, ұзын анемон (Anemone protracta) орман жиектерінде, бұталар арасында, тасты беткейлер мен үйінді тастарда, сондай-ақ теңіз деңгейінен 3100 м биіктікке дейінгі тау өзендерінің жоғарғы ағыстарында өседі. Қазақстанда Іле және Күнгей Алатауында, Кетпен-Теріскей Алатауында, Шу-Іле тауларында және Батыс Тянь-Шаньда кездеседі.
Сыртқы белгілері. Өсімдіктің биіктігі 7–60 см аралығында болады. Сабағы тік өседі және түктермен жабылған. Тамыр маңындағы жапырақтары жүрек тәрізді-жұмыртқа пішінді немесе үшбұрышқа жақын, үш бөлікке терең тілімденген. Гүлдері ақ түсті, диаметрі 1,5–4 см. Мамырдан шілдеге дейін гүлдейді. Жемістері тегіс, жалпақ эллипс тәрізді, ұзындығы шамамен 6 мм.
